GOAL GETTERS

Let’s talk met… Joanna van Femmeniste

Femmeniste_TheGoalGetter
Marijne gaat in gesprek met Joanna van Femmeniste, een kunstcollectief uit Antwerpen dat activisme met kunst combineert.

Het idee om Femmeniste op te starten begon bij Joanna heel spontaan toen ze een tekst schreef over vrouwenrechten. Ondertussen staat Femmeniste bekend als het kunstcollectief waar activisme met kunst worden met elkaar verbonden aan de hand van moeilijk bespreekbare thema’s.

Hey Joanna, voor de mensen die jou nog niet kennen, wie ben jij precies?

Mijn naam is Joanna Aleksandra Rak. Je mag me Joanna of Aleksandra noemen, whatever floats your boat. Ik ben leerlingbegeleidster in het onderwijs, heb twee hondjes, ben van Poolse afkomst en doe aan vechtsport. Ook ben ik de oprichtster van Femmeniste, een kunstcollectief uit Antwerpen dat activisme met kunst combineert. In tijden waar er geen corona heerst, organiseren we jaarlijks een expositie over feminisme in Antwerpen.

Vanwaar kwam je idee om met Femmeniste te starten?

Het idee kwam vrij spontaan bij het schrijven van een tekst over vrouwenrechten. Hoe meer ik erover begon na te denken, hoe harder de realiteit insloeg als een bom. Er is nog zó veel om aan te pakken, dus begon ik met het aankaarten. Maar hoe kreeg ik mensen zover om echt te luisteren? Van daaruit zijn de puzzelstukjes stuk per stuk in elkaar beginnen vallen. Ik werkte een visie uit en waar ik naartoe zou willen gaan, dat via kunst uiteraard! Het zien, horen, voelen en beleven van de werken van artiesten maakte altijd al iets emotioneel los bij mij. Hierdoor wilde ik zelf het heft in eigen handen nemen en kunstenaars laten nadenken over feminisme en andere aansluitende thema’s zoals omgaan met seksisme, racisme, mentale gezondheid, … Op deze manier worden mensen aan het denken gezet, ze kunnen zich heel even verplaatsen in de belichaming van het kunstwerk. Is dit écht wat mensen elke dag meemaken? 

Eenmaal alles wat op z’n plek was gevallen, wilde ik verder werken rond meer dan enkel vrouw zijn. Er is zoveel waar nog een taboesfeer rond hangt, waarom niet al die zaken mee vertalen door middel van kunst?

Foto door @brittdepetter

Welke leegte in het cultuurlandschap wil je graag invullen met Femmeniste?

De interactieve mogelijkheid tot het aanzetten om over bepaalde zaken na te denken. Ik probeer activisme met kunst te verbinden, zodat het ene zich onlosmakelijk via het andere vertaald. Zo kan iedereen op eigen tempo, manier en diens eigen kijk, beleven. Dit werkt in mijn ogen ook drempelverlagend. Niet iedereen is klaar om volledig hun vooroordeel over bepaalde zaken opzij te schuiven en naar lezingen te komen of hun research te doen over bepaalde zaken zoals seksisme, racisme en intimidatie. Via kunst kunnen bezoekers het zelf zo hard laten binnen komen als ze willen en zichzelf ervoor blootgeven tot een level waar ze zelf comfortabel mee zijn.

Niet iedereen is klaar om volledig hun vooroordeel over bepaalde zaken opzij te schuiven en naar lezingen te komen of hun research te doen over bepaalde zaken zoals seksisme, racisme en intimidatie. Via kunst kunnen bezoekers het zelf zo hard laten binnen komen als ze willen.

Foto door @dewimik

Wat zijn de belangrijkste waarden van Femmeniste?

Er zijn voor ieder mens.  De belangrijkste waarde voor Femmeniste is inclusie, dit is meteen overkoepelend naar waarden als respect voor iedereen en elkaars meningen, openheid en geen taboes. Er zijn voor ieder mens gaat dan ook over ieder mens. Geslacht, genderidentiteit, leeftijd, afkomst, beperking, lichaamstype, … Femmeniste is er voor iedereen. 

Waar zet Femmeniste zich voor in? 

Het verbinden van activisme met kunst, aan de hand van moeilijk bespreekbare thema’s. Mentale gezondheid, maandstonden, straatintimidatie, lichaamsbeeld, geweld en zoveel meer zijn reeds de revue gepasseerd. Onze werking bestaat eruit om een open call te organiseren. Eenmaal er een thema is gekozen kunnen artiesten zich aanmelden om mee te werken. Al deze artiesten werken mee op vrijwillige basis. Hierdoor komen we uiteindelijk tot een mix van artiesten met verschillende achtergronden, leeftijden, geaardheden enzovoort. Ook heeft iedereen hun eigen expertise in bijvoorbeeld beeld, fotografie, film, schilderkunst, … Femmeniste streeft ernaar moeilijke onderwerpen bespreekbaar te maken, op een innovatieve manier die voor iedereen toegankelijk is. 

Waarom werden er gekozen voor de thema’s “Capturing The Female Mind Through Art” en “Boys Don’t Cry”?

Aanvankelijk begon ik er helemaal alleen aan. Zoals ik eerder vertelde, kreeg ik mijn idee bij het uitschrijven van een poëzietekst over vrouwenrechten.  Het meest voor de hand liggend was iets organiseren rond vrouwen, hun zelfbeeld, mentale gezondheid, de catcalls en seksueel geweld dat ze elke dag meemaken. Daarnaast stond het belichten van het grote F- woord (feminisme) hierin ook centraal. Want wat houdt feminisme precies in, voor alle verschillende vrouwen met alle verschillende vormen, afkomsten en ideologieën? 
Hierdoor kreeg ik snel een groep krachtige dames mee aan boord, die hun schouders onder het project wilden zetten. Nu willen we graag met Femmeniste ons platform gebruiken om dit ook te doen voor andere mensen.
De expositie van ‘Boys Don’t Cry’ was idealiter doorgegaan in de zomer van 2020 maar door corona was dat helaas niet meer mogelijk. Er werd gekozen voor dit thema omdat genderstereotypen ook opgelegd worden bij mannen. De toxische mannelijkheid (toxic masculinity in het Engels) is een groot voorbeeld daarvan. Toxic masculinity gaat over hoe mannen al van jongsaf aan leren dat ze nooit hun emoties mogen laten zien. Zo wordt huilen gezien als ‘zwak’. Mannen moeten altijd sterk zijn, nooit huilen en over gevoelens of emoties praten is compleet uit den boze. Maar daar creëer je enkel mannen mee waarbij hun mentale gezondheid eronder gaat lijden. Ze uiten hun emoties dan vaak op een niet-helpende manier, omdat ze nooit hebben geleerd hoe ze er correct mee moeten omgaan. 
Dit is waar wij nu open over willen exposeren. Dat mannen ook met issues zitten rond zelfbeeld, mentale gezondheid en allerlei zaken die ze sinds ze klein waren nooit hebben durven of mogen uitspreken. 

Vergis je zeker niet, Femmeniste is toegankelijk voor ieder persoon met eender welke achtergrond, afkomst of geaardheid.

Foto door @chiarasteemans_photography

Is Femmeniste alleen toegankelijk voor vrouwen?

Absoluut niet! De naam werd in het begin bedacht als samenvoeging van ‘Femme’- ‘men’-‘iste’. Femmeniste. Een beetje een samenvoegsel van de twee en het rolt lekker. Maar vergis je zeker niet, Femmeniste is toegankelijk voor ieder persoon, eender welke achtergrond, afkomst, geaardheid enzovoort.

Waar wil je in de toekomst met Femmeniste nog naartoe?

Ondanks dat corona voor veel plannen een stokje heeft gestoken, blijven we achter de schermen druk bezig. Natuurlijk hopen we de komende jaren nog exposities uit te brengen, willen we een boek publiceren, onderwerpen verder bespreekbaar maken en nog zoveel meer. 
Met mijn achtergrond als leerlingenbegeleidster wil ik me met Femmeniste ook graag meer inzetten voor de jeugd. Dit door het organiseren van workshops rond verschillende kunstvormen, om hen op deze manier kennis te laten maken met kunst en hen helpen hun emoties te reguleren en uiten. Zo hebben ze een uitlaatklep en kunnen ze zich volledig laten te gaan. Het bieden van een safe space, voor ieder mens, is hierbij van grote waarde. Daarnaast kunnen jongeren meer organisatorische skills ontwikkelen door bijvoorbeeld mee evenementen en exposities te organiseren. Dat is een toekomstperspectief waar ik heel graag naartoe zou willen gaan!

Waar kunnen mensen die geïnteresseerd zijn in Femmeniste zich aanmelden? 

Ze kunnen ons altijd een berichtje sturen naar onze pagina op Facebook, Instagram of naar femmeniste@hotmail.com
Eerste foto door @brittdepetter

Over auteur

Marijne is body positive activiste en zet zich in voor de gelijkwaardigheid van minderheidsgroepen. Zo strijdt ze niet alleen voor dikke mensen, maar is ze ook intersectioneel feminist, black lives matters ally en werkt ze op haar Instagram taboedoorbrekend door mentale gezondheid aan te kaarten. Alles wat er in de maatschappij beweegt, houdt Marijne bezig!